Trái phiếu là gì? Khác gì so với cổ phiếu
Lời mở đầu
Khi tìm hiểu về chứng khoán, nhiều người mới thường chỉ chú ý đến cổ phiếu, mà ít quan tâm tới trái phiếu. Trong khi đó, trái phiếu lại là một phần quan trọng của thị trường tài chính và được nhiều tổ chức, nhà đầu tư sử dụng với mục tiêu khác nhau.
Bài viết này giúp người đọc:
- Hiểu trái phiếu là gì
- Biết bản chất của việc mua trái phiếu
- Phân biệt trái phiếu và cổ phiếu khác nhau ở điểm nào
Nội dung mang tính thông tin – giáo dục.
Không phải khuyến nghị đầu tư hay tư vấn mua bán.
1. Trái phiếu là gì?
Trái phiếu là một loại chứng khoán xác nhận khoản nợ giữa người mua và tổ chức phát hành.
Nói đơn giản:
- Khi mua trái phiếu, bạn cho tổ chức phát hành vay tiền
- Tổ chức phát hành có nghĩa vụ:
- Trả lãi định kỳ
- Hoàn trả tiền gốc khi đến hạn
Tổ chức phát hành trái phiếu có thể là:
- Doanh nghiệp
- Ngân hàng
- Nhà nước
👉 Khác với cổ phiếu, người mua trái phiếu không trở thành chủ sở hữu doanh nghiệp.
2. Vì sao tổ chức phát hành trái phiếu?
Trái phiếu được phát hành để huy động vốn, tương tự như cổ phiếu, nhưng với bản chất khác.
Tổ chức phát hành chọn trái phiếu khi:
- Không muốn chia sẻ quyền sở hữu
- Muốn huy động vốn trong một thời gian xác định
- Có kế hoạch trả nợ rõ ràng trong tương lai
Đối với tổ chức phát hành:
- Trái phiếu = một khoản vay
- Lãi suất = chi phí sử dụng vốn
3. Người mua trái phiếu nhận được gì?
Khi mua trái phiếu, người mua thường nhận được:
3.1. Lãi suất cố định hoặc xác định trước
- Lãi được trả định kỳ theo thỏa thuận
- Không phụ thuộc trực tiếp vào kết quả kinh doanh
3.2. Quyền nhận lại vốn gốc khi đến hạn
- Trái phiếu có thời hạn cụ thể
- Khi đến hạn, tổ chức phát hành phải hoàn trả vốn (nếu không gặp sự cố)
👉 Đây là điểm khiến nhiều người xem trái phiếu là ít biến động hơn cổ phiếu.
4. Rủi ro khi đầu tư trái phiếu
Dù thường được xem là “an toàn hơn”, trái phiếu không hoàn toàn không có rủi ro.
Một số rủi ro phổ biến:
- Rủi ro tín dụng: tổ chức phát hành không đủ khả năng trả nợ
- Rủi ro lãi suất: giá trái phiếu biến động khi lãi suất thay đổi
- Rủi ro thanh khoản: khó mua bán lại khi cần tiền
👉 Hiểu rõ rủi ro giúp tránh quan niệm sai lầm rằng trái phiếu luôn an toàn.
5. Trái phiếu và cổ phiếu khác nhau ở điểm nào?
Dưới đây là những khác biệt cơ bản giữa trái phiếu và cổ phiếu:
5.1. Về bản chất
- Cổ phiếu: quyền sở hữu
- Trái phiếu: khoản cho vay
5.2. Về quyền lợi
- Cổ phiếu: lợi nhuận không cố định
- Trái phiếu: lãi suất xác định trước
5.3. Về rủi ro
- Cổ phiếu: biến động mạnh hơn
- Trái phiếu: thường ổn định hơn, nhưng vẫn có rủi ro
5.4. Về thời hạn
- Cổ phiếu: không có thời hạn
- Trái phiếu: có thời hạn rõ ràng
6. Giá trái phiếu có biến động không?
Giá trái phiếu có thể biến động, dù thường ít hơn cổ phiếu.
Giá trái phiếu chịu ảnh hưởng bởi:
- Lãi suất thị trường
- Tình hình tài chính của tổ chức phát hành
- Thời gian còn lại đến ngày đáo hạn
Trong nhiều trường hợp:
- Người nắm giữ trái phiếu không quan tâm nhiều đến biến động giá
- Mà quan tâm đến khả năng trả lãi và hoàn vốn
7. Trái phiếu phù hợp với ai?
Trái phiếu thường phù hợp với:
- Người ưu tiên sự ổn định
- Người không muốn biến động mạnh
- Người có kế hoạch tài chính rõ ràng theo thời gian
Tuy nhiên:
- Không có sản phẩm nào phù hợp với tất cả mọi người
- Việc lựa chọn phụ thuộc vào mục tiêu và khả năng chịu rủi ro của mỗi cá nhân
8. Những hiểu lầm phổ biến về trái phiếu
Một số hiểu lầm thường gặp:
- “Trái phiếu luôn an toàn”
- “Trái phiếu không thể lỗ”
- “Trái phiếu không cần tìm hiểu”
👉 Trên thực tế, mọi khoản đầu tư đều cần hiểu rõ bản chất và rủi ro.
9. Kết luận
Trái phiếu là một công cụ tài chính quan trọng, đại diện cho quan hệ vay – cho vay giữa nhà đầu tư và tổ chức phát hành.
Việc hiểu rõ:
- Trái phiếu là gì
- Cách trái phiếu vận hành
- Khác biệt giữa trái phiếu và cổ phiếu
Giúp người mới:
- Có cái nhìn toàn diện hơn về thị trường chứng khoán
- Không đánh đồng mọi loại chứng khoán là giống nhau
- Có nền tảng để tiếp tục tìm hiểu sâu hơn
Miễn trừ trách nhiệm
Nội dung trên website nhằm mục đích cung cấp thông tin và giáo dục.
Không phải khuyến nghị đầu tư hay tư vấn mua bán chứng khoán.
Bài viết này nằm trong chuỗi nội dung nền tảng về thị trường chứng khoán Việt Nam.
Bạn có thể xem bài tổng quan tại: Chứng khoán là gì? Cách thị trường vận hành.